بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا نروزا) 

  • روان شناسی 12 اردیبهشت 1400

بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا نرووزا) چیست؟

بی اشتهایی عصبی یا آنورِکسیا که به‌طور خلاصه به آن بی اشتهایی می‌گویند یک اختلال است. خصوصیات این عارضه کاهش وزن غیرطبیعی، ترس غیرطبیعی از افزایش وزن و برآورد نادرست از میزان وزن توسط خود فرد است. افرادی که به بی اشتهایی عصبی دچار هستند، بیش‌ازحد به کنترل وزن و تناسب اندام خود اهمیت می‌دهند و تلاش زیادی برای تغییر زندگی خود انجام می‌دهند. فشارهای واردشده از طرف جامعه و عزت نفس پایین باعث ایجاد بیماری بی اشتهایی عصبی (بیماری آنورکسیا) می‌شود. این بیماری می‌تواند اثرات جبران‌ناپذیری روی سلامتی فرد بگذارد.

نشانه های بی اشتهایی عصبی :

شناسایی نشانه‌های این عارضه کمی مشکل است چراکه وزن پایین برای هر شخص متفاوت است و بعضی‌ها چندان لاغر نیز به‌نظر نمی‌رسند. از طرفی مبتلایان به بی اشتهایی عصبی سعی می‌کنند لاغر بودن، عادات غذایی یا مشکلات فیزیکی خود را مخفی کنند.

چنین افرادی حتی با بالا آوردن غذا بعد از خوردنش، سعی می‌کنند که کالری مصرفی را کنترل کنند. آنها از ملین‌ها، مواد ادرارآور و تنقیه برای این کار استفاده و برای کاهش وزن به‌شدت تمرین می‌کنند. مهم نیست که فرد چقدر وزن از دست می‌دهد، آنها همیشه از افزایش وزن می‌ترسند.

بعضی مبتلایان به بی اشتهایی، درست مثل مبتلایان به پرخوری عصبی یا بولمیا عادت به پرخوری هم دارند، اما افراد مبتلا به بی اشتهایی عموما با وزن پایین دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند؛ در حالی که افراد مبتلا به پرخوری عصبی اغلب وزن بالایی دارند.

نشانه های فیریکی بی اشتهایی عصبی :

  • کاهش شدید وزن یا افزایش نیافتن وزن به اندازه موردانتظار؛
  • لاغری ظاهر؛
  • فشار خون غیرطبیعی؛
  • خستگی؛
  • بی خوابی؛
  • سرگیجه؛
  • تیره شدن انگشتان؛
  • نازک شدن و ریزش مو؛
  • قاعدگی نامنظم؛
  • پوست خشک و زرد؛
  • تپش قلب؛
  • فشار خون پایین؛
  • کم‌ آبی بدن؛
  • ورم پاها و بازوها؛
  • دندان قروچه؛

 

نشانه های عاطفی و رفتاری بی اشتهایی عصبی:

  • محدود کردن شدید غذای دریافتی از طریق رژیم گرفتن و روزه گرفتن؛
  • انجام ورزش‌های سنگین؛
  • پرخوری و بعد از آن بالا آوردن عمدی غذا و مصرف ملین‌ها و داروهای گیاهی برای کاهش مصرف کالری.
  • اشتیاق به درست کردن مواد غذایی برای دیگران اما مصرف نکردن آن؛
  • مرتب طفره رفتن از صرف وعده‌های غذایی؛
  • انکار گرسنگی و بهانه‌جویی برای غذا نخوردن؛
  • خوردن بعضی مواد غذایی خاص، مخصوصا موادی که چربی و کالری کمی دارند؛
  • داشتن قوانین عجیب برای غذا خوردن مثل جویدن غذا و بعد تف کردن آن؛
  • نداشتن تمایل به غذا خوردن در اجتماع؛
  • دروغ گفتن در مورد میزان غذای مصرفی؛
  • ترس از افزایش وزن که شامل وزن کردن خود به صورت پیاپی است؛
  • شکایت کردن از چاق بودن؛
  • خود را با لباس‌های زیاد پوشاندن؛
  • بی‌تفاوتی و بی‌احساسی نسبت به اطراف و اطرافیان؛
  • دوری از اجتماع؛
  • کج‌خلقی؛
  • کم خوابی؛
  • کاهش میل جنسی.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

متأسفانه عده‌ی زیادی از مبتلایان به این عارضه به‌دنبال درمان نیستند. نگرانی آنها در مورد لاغری، چشم آنها را روی مشکلات سلامتی می‌بندد. اگر کسی از نزدیکان شما دچار این مشکل است، از او بخواهید که یک پزشک را ملاقات کند.

دلایل بی اشتهایی عصبی :

دلایل اصلی بی اشتهایی عصبی نامشخص است. درست مثل خیلی از بیماری‌های دیگر، ترکیبی از عوامل بیولوژیکی، روانشناسی و محیطی است.

  1. دلایل بیولوژیک: احتمالا تغییرات ژنتیکی هستند که باعث بالا رفتن ریسک ابتلا می‌شود. بعضی‌ها تمایل ژنتیکی به کمال گرایی، حساسیت و لجاجت دارند که همه با بی اشتهایی (آنورکسیا) رابطه دارند.
  2. دلایل روانشناسی: بعضی افراد مبتلا به بی اشتهایی، دچار وسواس فکری هستند و به همین خاطر داشتن یک رژیم غذایی مشخص برای آنها از گرسنه ماندن راحت‌تر است. بعضی تمایل به کمال‌گرایی دارند که باعث می‌شود تصور کنند که به اندازه‌ی کافی لاغر نیستند. شاید هم از اضطراب زیادی برخوردارند و با کاهش غذا خوردن، سعی در غلبه بر اضطراب خود دارند.
  3. دلایل محیطی: فرهنگ جامعه روی لاغری تمرکز زیادی دارد. موفقیت و ثروت اغلب با لاغر بودن مساوی دانسته می‌شوند. این موضوع باعث فشار برای لاغر ماندن به‌خصوص در میان زنان جوان می‌شود.

عوارض جانبی بی اشتهایی عصبی:

بی اشتهایی عصبی عوارض زیادی دارد. در بدترین شرایط می‌تواند کُشنده هم باشد. حتی این مرگ می‌تواند ناگهانی باشد. این موضوع به‌دلیل ضربان نامنظم قلب و تعادل‌ نداشتن الکترولیت‌ها مثل سدیم، پتاسیم و کلسیم در بدن است. سایر عوارض ناشی از این بیماری عبارتند از:

  • کم خونی؛
  • مشکلات قلبی مثل افتادگی دریچه‌ی میترال قلب، ضربان نامنظم قلب یا ایست قلبی؛
  • پوکی استخوان و افزایش احتمال شکستگی استخوان؛
  • از دست دادن عضله؛
  • اختلال دوران قاعدگی؛
  • کاهش سطح هورمون تستوسترون در مردان؛
  • بیماری های گوارشی مثل یبوست، نفخ شکم و حالت تهوع؛
  • تعادل نداشتن الکترولیت‌ها مثل کاهش میزان پتاسیم در خون، سدیم و کلرید؛
  • مشکلات کلیوی.

درمان بی اشتهایی عصبی:

درمان بیماری آنورکسیا عموما از طریق تیمی از پزشک‌ها، روانشناس‌ها و متخصصان تغذیه صورت می‌گیرد انجام می‌شود که بسیار ضروری است. در ادامه به درمان‌هایی که برای بیماران مبتلا به بی اشتهایی آنورکسیا در نظر گرفته می‌شود، نگاهی می‌اندازیم:

  1. بستری شدن در بیمارستان
  2. مراقبت های پزشکی
  3. بازگرداندن به وزن طبیعی و سالم
  4. روان درمانی
  5. داروها
  6. تغییر سبک زندگی و استفاده از درمان های خانگی