کم خونی فقر آهن

  • سلامت 18 بهمن 1399

کم خونی (آنمی) ناشی از فقر آهن نوعی کم خونی شایع است . آنمی فقر آهن شرایطی است که در آن کمبود گلبول های قرمز سالم در خون مشاهده می شود. گلبول های قرمز وظیفه اکسیژن رسانی به بافت ها را بر عهده دارند.

همانطور که از نام آن پیداست ، کم خونی فقر آهن به دلیل کافی نبودن آهن ایجاد می شود. بدون آهن کافی ، بدن نمی تواند هموگلوبین کافی (ماده ضروری برای حمل اکسیژن) را در گلبول ها ی قرمز تولید کند . در نتیجه ، کم خونی فقر آهن ممکن است باعث ایجاد خستگی و تنگی تنفس بشود.

معمولا می توان کم خونی فقر آهن را با مصرف مکمل آهن برطرف کرد. گاهی اوقات انجام تست ها و ارزیابی های بیشتر برای تشخیص کم خونی فقر آهن ضروری است به خصوص اگر نسبت به خون ریزی داخلی مشکوک شده باشد.

علائم

در ابتدا ، کم خونی فقر آهن می تواند آنقدر خفیف باشد که حتی تشخیص داده نشود. اما به تدریج با کم شدن ذخایر آهن ، علائم و نشانه های کم خونی شدید تر می شود.

علائم و نشانه های کم خونی فقر آهن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • خستگی مفرط
  • ضعف
  • پوست رنگ پریده
  • درد قفسه سینه ، ضربان قلب سریع یا تنگی نفس
  • سردرد ، سرگیجه یا سبکی سر
  • سردی دست و پا
  • التهاب یا زخم زبان
  • ناخن های شکننده
  • هوس غیرمعمول برای مواد غیر مغذی مانند یخ ، خاک یا نشاسته
  • اشتهای ضعیف ، به ویژه در نوزادان و کودکان مبتلا به کم خونی فقر آهن

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر شما یا فرزندتان علائم و نشانه های کم خونی فقر آهن را مشاهده کردید ، به پزشک مراجعه کنید. کم خونی فقر آهن چیزی نیست که خودتان بتوانید تشخیص دهید و یا درمان کنید. بنابراین به جای استفاده خودسرانه از مکمل های آهن برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید.

مصرف بیش از حد آهن می تواند خطرناک باشد زیرا تجمع بیش از حد آهن می تواند به کبد شما آسیب برساند و عوارض دیگری ایجاد کند.

علل

آنمی فقر آهن هنگامی اتفاق می افتد که بدن گلبول قرمز کافی برای تولید هموگلوبین ندارد. هموگلوبین جزئی از گلبول های قرمز است که به آنها رنگ قرمز می دهد و گلبول های قرمز را قادر می سازد تا اکسیژن رسانی به بدن را انجام دهد.

اگر به میزان کافی آهن مصرف نکنید ، یا اگر مقدار زیادی آهن از دست دهید ، بدن نمی تواند به اندازه کافی هموگلوبین تولید کند و در نهایت کم خونی فقر آهن ایجاد می شود.

دلایل کم خونی فقر آهن عبارتند از:

از دست دادن خون

خون حاوی آهن است که در گلبول های قرمز ذخیره می شود . بنابراین اگر خون از دست بدهید ، مقداری آهن نیز از دست می دهید . زنانی که پریود های شدید دارند، به دلیل از دست دادن خون زیاد در معرض کم خونی فقر آهن هستند. از دست دادن خون آهسته و مزمن در بدن مانند : زخم معده ، فتق هیاتال ، پولیپ یا سرطان روده بزرگ ، می تواند باعث کم خونی فقر آهن شود. خونریزی از دستگاه گوارش می تواند ناشی از استفاده دائم از برخی مسکن های بدون نسخه ، به ویژه آسپرین باشد.

کمبود آهن در رژیم غذایی شما

بدن شما به طور منظم از غذاهایی که می خورید آهن دریافت می کند. اگر آهن مصرفی خیلی کم باشد  ، با گذشت زمان بدن شما دچار کمبود آهن می شود. نمونه هایی از غذاهای غنی از آهن شامل : گوشت ، تخم مرغ ، سبزیجات برگ سبز و غذاهای غنی شده با آهن است. نوزادان و کودکان نیز برای رشد و نمو مناسب ، به دریافت آهن از رژیم غذایی نیاز دارند.

عدم توانایی در جذب آهن

آهن حاصل از غذا در روده کوچک شما جذب شده و وارد خون می شود. یک اختلال روده ای ، مانند بیماری سلیاک ، که توانایی روده شما را در جذب مواد مغذی از غذای هضم شده تحت تأثیر قرار می دهد ، می تواند منجر به کم خونی فقر آهن شود. اگر بخشی از روده کوچک شما با استفاده از جراحی حذف شده باشد ، ممکن است بر توانایی شما در جذب آهن و سایر مواد مغذی تأثیر بگذارد.

بارداری

بدون مکمل آهن ، کم خونی فقر آهن در بسیاری از زنان باردار اتفاق می افتد زیرا ذخایر آهن آنها باید به گونه ای باشد تا هم پاسخگوی افزایش حجم خون مادر باشد و هم به عنوان منبعی برای هموگلوبین مورد نیاز رشد جنین باشد.

عوامل خطر

گروه های زیر ریسک بالاتری برای ابتلا به آنمی فقر آهن دارند:

  • زنان : از آنجا که زنان در دوران قاعدگی خون از دست می دهند ، به طور کلی نسبت به مردان بیشتر در معرض خطر کم خونی فقر آهن قرار دارند.
  • نوزادان و کودکان و نوزادان : به ویژه آنهایی که وزن کمی دارند و یا زودرس متولد شده اند ، آهن کافی را از شیر مادر یا شیر خشک دریافت نمی کنند ، و ممکن است در معرض کمبود آهن باشند. کودکان در طول رشد و نمو به آهن زیادی نیاز دارند. اگر کودک شما از رژیم غذایی متنوع و سالم استفاده نمی کند ، ممکن است در معرض کم خونی باشد.
  • گیاهخواران : افرادی که گوشت نمی خورند ممکن است در صورت عدم مصرف سایر غذاهای غنی از آهن ، در معرض خطر کم خونی فقر آهن باشند.
  • اهدا کنندگان مکرر خون: افرادی که به طور معمول خون اهدا می کنند ، ممکن است در معرض خطر کم خونی فقر آهن قرار بگیرند ، زیرا اهدای خون می تواند ذخایر آهن را تخلیه کند. کاهش هموگلوبین ناشی از اهدای خون ممکن است یک مشکل موقتی باشد که با دریافت غذاهای غنی از آهن رفع شود.

عوارض

کم خونی فقر آهن معمولاً عارضه ای ایجاد نمی کند. با این حال ، کم خونی فقر آهن بدون درمان ، می تواند شدید شده و منجر به ایجاد مشکلات سلامتی شود برای مثال :

  • مشکلات قلبی : ، کم خونی فقر آهن ممکن است منجر به ضربان قلب سریع یا نامنظم شود. قلب شما باید خون بیشتری پمپ کند تا کمبود اکسیژن در خون را هنگام کم خونی جبران کند. این موضوع می تواند منجر به بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی شود.
  • مشکلات دوران بارداری : در زنان باردار ، کم خونی فقر آهن شدید با تولد نوزادان زودرس و کم وزن مرتبط است. اما این شرایط در زنان بارداری که به عنوان بخشی از مراقبت های دوران بارداری خود از مکمل های آهن استفاده می کنند قابل پیشگیری است.
  • مشکلات رشد در نوزادان و کودکان : کمبود شدید آهن می تواند منجر به کم خونی و همچنین تاخیر در رشد و نمو شود. علاوه بر این ، کم خونی فقر آهن با افزایش حساسیت به عفونت ها همراه است.

جلوگیری

با انتخاب غذاهای غنی از آهن می توانید ریسک ابتلا به کم خونی فقر آهن را کاهش دهید. غذاهای غنی از آهن عبارتند از:

  • گوشت قرمز و مرغ
  • غذای دریایی
  • حبوبات مانند عدس و لوبیا
  • سبزیجات برگ سبز تیره مانند اسفناج
  • میوه های خشک مانند کشمش و زردآلو
  • غلات ، نان ها و پاستاهای غنی شده با آهن
  • نخود فرنگی

بدن از گوشت در مقایسه با منابع دیگر ، آهن بیشتری جذب می کند . اگر تصمیم دارید که گوشت مصرف نکنید ، لازم است تا دریافت غذاهای گیاهی غنی از آهن را افزایش دهید تا به اندازه گوشت ، از منابع گیاهی آهن جذب کنید.

برای افزایش جذب آهن غذاهای حاوی ویتامین C را انتخاب کنید

می توانید همزمان با خوردن غذاهای سرشار از آهن ، با نوشیدن آب مرکبات یا خوردن غذاهای سرشار از ویتامین C ، جذب آهن را در بدن افزایش دهید. ویتامین C موجود در آب مرکبات مانند آب پرتقال به بدن شما در جذب بهتر آهن در رژیم غذایی کمک می کند.

غذا های سرشار از ویتامین C

  • کلم بروکلی
  • گریپ فروت
  • کیوی
  • سبزیجات
  • ملون
  • پرتقال
  • فلفل
  • توت فرنگی
  • نارنگی
  • گوجه فرنگی